Haber: FikirAvcisi
Tarih: 27.01.2013

Yazı Boyutunu Değiştir :


Enflasyona endeksli ücret zammı uygulaması

ÜCRETLERE ve maaşlara, her yılın başında veya ortasında oranında zam yapılması yalnız satın alma gücünün korunmasını sağlar. Bu yöntem ekonominin durgunluk veya kriz dönemlerinde reel ücretlerin iyice gerilemesini önler. Ekonominin büyüdüğü yıllarda ise enflasyona endeksli uygulaması çalışanların büyümeden yararlanmasına imkân vermez. Adil bir ücret sisteminde, işçi, memur ve emeklilerin, oranı kadar bir zamla birlikte “refah payı” veya “gelişme payı” olarak adlandırılan bir ek zammı da almaları gerekir. Böylece çalışanlar ve emekliler büyüyen pastadan hak ettikleri payı almış olur. Aylıklara yapılan zam, oranını aşmadığı takdirde ücretlilerin milli gelirden aldığı pay düşer. Bu durumda satın alma gücü korunur ama sabit gelirli kesim, varlıklı kesimlere göre yoksullaşır.

Ekonomideki büyümenin ücretlere yansıtılmamasının sonuçları istatistiklerde de görülüyor: ’in “Gelir Ve Yaşam Koşulları Araştırması” sonuçlarına göre işçi ve memurların en düşük gelirli yüzde 60’ının gelirden aldığı pay son beş yılda yerinde saydı. 2006 yılında yüzde 25.1 olan bu pay, 2008’de yüzde 26.0’ya yükseldikten sonra 2011’de yüzde 25.4’te kaldı.

Aynı araştırmaya göre , ücret ve yevmiyeler toplamının, milli gelir içinde 2006’da yüzde 44.5 olan payı beş yıl içinde yüzde 48.4’e yükseldi. Ancak aynı dönemde işgücü içinde , ücret ve yevmiye alanların oranı yüzde 58.8’den yüzde 61.7’ye çıktığı için gelir dağılımında dişe dokunur bir iyileşme görülemedi.

Gelişmiş ülkelerin bir bölümünde refah payı yerine ekonomideki verimlilik artışının ücretlere yansıtılması yöntemi tercih ediliyor. Bu ülkelerde enflasyon oranı ile verimlilik artış oranı toplanıyor ve aylıklara bu toplam oran kadar zam yapılıyor.

Türkiye’deki endeksleme yöntemi nedeniyle 2002-2011 yılları arasında, 10 dolarından 23.9 dolarına yükselen işçi başına verimlilik artışı da ücretlere eklenemiyor.

Bu uygulamanın sonucu grafikte de net bir şekilde görülüyor. Özel sektördeki reel işgücü maliyetleri iki yıldır önemli bir artış göstermiyor.

Geliri düşük kitlelerin tüketim sepetindeki ortalama fiyat artışının, genel enflasyon oranından çoğunlukla daha yüksek olması da işçi ve memurları zarara uğratıyor.

Endeksleme, emeklilere ödenen maaşlarda da adaletsizliklere yol açabiliyor. 5698 sayılı yasa ile 2007’de getirilen bu yöntem sonunda oluşan dengesizlikler ancak intibak yasaları ile giderilebiliyor.

OLUMSUZ SONUÇLAR

Devlet memurlarına, özel sektördeki işçilere ve diğer elemanlara refah payı ödenmemesi, ilk bakışta devletin personel harcamalarını ve şirketlerin işgücü maliyetlerini azaltıyor gibi görünüyor. Ancak bu uygulama, aşağıda görüldüğü gibi, orta vadede ekonominin dengelerini bozdu ve büyüme oranının düşürdü:

■    Gelir adaletsizliği: İşgücünün düşük gelirli yüzde 60’ı refah payına karşılık gelen bir zam alamadığı için ekonomideki büyümenin nimetlerinden yararlanamadı. Yüksek gelirli yüzde 40’ın aylıkları enflasyon oranının üstünde arttığı için gelir dağılımında bozulma ortaya çıktı.

■    İç talepte duraklama: İşçi, memur ve emeklinin aylık artışlarının enflasyona endekslenmesi nedeniyle nüfusun çoğunluğunu oluşturan bu kesimin reel satın alma gücü artmadı. 2012 yılında iç talep ve tüketimdeki duraklamanın bir nedeni de endeksleme sistemi oldu. Tek tek işverenlerin kazancını artıran bu uygulama tüm işverenlerin aynı yolu izlemeleri durumunda iç talebi geriletti.

■  Düşük tasarruf oranı: Nüfusun çoğunluğunun satın alma gücü aynı kalınca aile bütçelerinde tasarruf için para kalmadı. En düşük gelirli ailelerin borçları arttı. Bu olgu TCMB’nin Kasım 2012’de yayınladığı Finansal İstikrar Raporu’nda şöyle anlatıldı: “Ülkemizde tasarruf oranlarının yıllar itibariyle düştüğü, alt üç gelir grubunun negatif tasarruf oranına sahip olduğu ve sadece en yüksek gelire sahip ilk iki gruptaki (dördüncü ve beşinci grup) hanehalkının tasarruf edebildiği göz önünde bulundurulmalıdır.”

Gelen Aramalar: MEMUR EMEKLİSİ ZAMLARIri,2007 2013 EMEKLİ MAAŞ ZAMLARIrii,44 5 yevmiyem yeni zamla ne kadar olur,İŞÇİ ZAMLARI

Yorumunuzu bizimle paylaştığınız için teşekkürler.


Ekonomi Hattı Ekonomi ve İş Dünyası