“TARIM SEKTÖRÜNÜN toplulaştırmaya yönelik teşvik ve altyapı yatırımına ihtiyacı var. Yoksa 20 yıl içinde yiyecek ve gıda harcama kalemlerimiz bizim için barınmadan daha fazla maliyetli olacak. Açlık en büyük kavga sebebi olacak. Tanında 2023 Türkiye’sini değil, 2050 Türkiye’sini planlamalıyız.”

Hektar başına ürün üretim verimliliği düşük bir yandan da dünyamızda nüfus artıyor. Arz ve talep sunusu dengesiz bir seyir izliyor. Her yıl yiyecek ihtiyacı yüzde 2 artarken arz ancak yüzde 1 oranında büyüyebiliyor. Tarım toprağının kısıtlı olduğu düşünülürse artan nüfusu besleyecek yeni kaynaklar olmadığı sürece uzun dönemde gıda temininde dünyada sorunlar kaçınılmaz. 2050 yılında nüfus 6,8 milyardan 9,1 milyara çıkarken ürünlerin üretiminin ise bugüne göre yüzde 70 artmış olması gerekli ki dünya nüfusu doyabilsin. Bu veriler gösteriyor ki zirai yatırımlar bugüne göre ileride en az yüzde 50 oranında artmalı ki yiyecek fiyatları artmasın. Tabii ki sadece üretimle iş bitmeyecek, ürün artışı ile depolama, işleme ve bunlara bağlı servis hizmetleri de artmalı. Ancak bu şekilde gelmekte olan açlığın önüne geçilebilecek gibi görülüyor. Bunları ben söylemiyorum konunun uzmanları söylüyor.

Bütün bu gelişimlerle olay bitmeyecek, yatırımcıların bu ürünlerin sevkiyat ve malzeme ihtiyaç planlamasına destek verecek altyapıyı hazırlaması gerekli. Örneğin ulaşım, yol, liman kaynaklarının artırılması, sulama projelerinin ve altyapı projelerinin desteklenmesi, geliştirilmesi gerekli. Bunlara bakınca gözüm korkuyor. Bu para nereden gelecek ki?

Çok net bir şekilde söylenebilir ki çok uluslu firmalar ve ülkeler büyük miktarda teknoloji, altyapı, sürdürülebilir zirai yatırımlar yapmak zorunda. Kriz yüzünden devletlerin bütçelerinde bu kadar baskı varken bu tür bir kaynağı sağlamak mümkün gözükmüyor. Bu şartlar yükselen yiyecek maliyetleri, yükselen arazi fiyatları ve yükselen “yield growth”a neden olacak. Yani işin özünde bir gayrimenkulcıı gözü ile diyebilirim ki “tarım arazileri” ileride çok kıymetli olacak. Belki biz göremeyeceğiz ama çocuklarımıza bırakabileceğimiz tarım arazileri şehirlerden daha kıymetli olabilir, tabi uzun bir vadede.

Peki Ülkemizde Durum Ne?
Ülkemizde özellikle medeni kanuna bağlı olarak arazilerin mirasla parçalanması onlarca yıl devam etti. Bugün tarım arazilerinin ifrazına, bölünmesine izin verilmese de aslında kaybedilen onlarca yılı ve bölünen arazileri birleştirme imkanı yok. Bugün toprağı verimli işletebilmek için büyük alanlara sahip olmak büyük oynamak gerekli. Elle değil teknoloji ile ürün toplamak, işlemek, ilaçlamak ve diğer her şeyi yapmak olayı verimli hale getiriyor.

Önümüzdeki yıllarda tarım arazilerini toplayarak tarıma dayalı kombine, entegre ve sistemli yatırım yapanlar kazanacak. Küçük üreticiler maliyet baskısına dayanamayacak, arazileri yok pahasına satıp şehre göçecek. İnsan güçlü üretim yerine makine bazlı üretim yaygınlaşacak. Şehirleşme artacak ama açlık tehlikesi, yiyecek fiyatlarının yükselmesi söz konusu olacak. Nüfus kentleşmeye ve sanayileşmeye bir notadan sonra özendirilmemeli, köylerin kooperatifleşmesi, yaşlı nüfusun değil üreten genç nüfusun da köylerde tarımla uğraşabilecek ortamlara kavuşması gerekli. Yoksa üreten Türkiye olamayacağız, tarımsız bir ülke düşünmek bence uzun vadeli yapılabilecek en büyük hatalardan biri. Gelecek nesillerin bizi öfke ile anmaması için tarım topraklarının birleştirilmesi ve birleştirilmesi için teşvik edilmesi konusunda bir şeyler acilen yapılmalı.

Sözün Ozü
Beş-altı yıl önce ülkemizde tarım toprağı arayan yabancıları yadırgarken bugün bunun çok mantıklı olduğunu görebiliyoruz. Tarım sektörünün birleşme, kooperatifleşme, şirketleşme veya adına her ne derseniz deyin toplulaştırmaya yönelik teşvik ve altyapı yatırımına ihtiyacı var. Yoksa 20 yıl içinde yiyecek ve gıda harcama kalemlerimiz bizim için barınmadan daha fazla maliyetli olacak. Açlık en büyük kavga sebebi olacak. Tarımda 2023 Türkiye’sini değil, 2050 Türkiye’sini planlamalıyız. Kısacası gayrimenkul açısından bakılınca işin özü…

“Tarım toprağına yatırım yapmak için doğru dönemdeyiz.”

Kaynak: Capital Mortgage / Cansel Turgut Yazıcı – Eva Gayrimenkul Değerleme Danışmanlık Lisanslı Değerleme Uzmanı